Thời gian qua mình có mentor cho 1,2 bạn mới chuyển qua làm Product sau một thời gian dài chủ yếu làm việc độc lập (độc lập về mặt owner của feature chứ không phải full stack nhá) cũng như với các bạn Product đã có kinh nghiệm thì mình nhận ra khi bắt đầu phát triển một tính năng / sản phẩm với các bạn mới bao giờ cũng có những khó khăn và nhiều thứ cần học. Đặc biệt là các bạn từ những công việc khác chuyển qua, đều có những điểm mạnh và điểm yếu khác nhau. Ví dụ, các bạn sẽ dễ có những thói quen từ công việc cũ, chưa biết nên làm sao để bắt đầu “work as Product guy”. Hôm trước có bạn hỏi mình vậy thì làm Product là làm gì, mình cũng cảm thấy hơi khựng lại, thật khó mà miêu tả hết mọi thứ trong một câu. Tự nhiên, nó làm mình nhớ lại mình cách đây nhiều năm trước, cũng chân ướt chân ráo bước chân vào nghề, thậm chí còn thiệt thòi hơn các bạn vì lúc đó Product còn là cái nghề quá mới mẻ tại Việt Nam, chứ làm gì có app riêng, group riêng, các cộng đồng, bài viết tràn lan về nghề như bây giờ. Mình cũng không phải là thầy như người ta để viết những điều mô phạm, chỉ hi vọng là chút kinh nghiệm của mình ở tuổi trẻ và sau này khi chiêm nghiệm lại. Gét gô!
Vậy thì làm gì khi bắt đầu làm một tính năng hay phát triển sản phẩm? Bài viết này mình sẽ tập trung vào tính năng hơn. Phát triển tính năng trong một sản phẩm sẽ khác với một sản phẩm và với các bạn mới, đa phần sẽ được giao phụ trách một hoặc vài tính năng bên trong sản phẩm
1. Đừng đi quá vội vàng vào giao diện. Chúng ta hiểu giao diện là thứ user sẽ tương tác và quan trọng với trải nghiệm nhưng để tốt, bạn cần hiểu rõ:
- Mình đang làm tính năng cho ai?
- Người dùng đó cần gì? Có những khó khăn gì?
- Nghiệp vụ của họ? Tại sao họ lại cần tính năng của bạn?
Khi trả lời những câu hỏi này, bạn sẽ tìm ra cách để trả lời cho những câu hỏi tiếp theo:
- Tính năng này sẽ hoạt động như thế nào?
- Tính năng này sẽ có giao diện như thế nào?
- Đâu là điểm khác biệt của tính năng này? Hay nói cách khác là tính năng này có thể giúp gì cho user tốt?
- Những điểm lưu ý khi phát triển chi tiết này? Các edge case có thể phát sinh.
2. Lúc này, bạn mới nhìn thấy tính năng mình làm gói gọn trong một mình tính năng này, bạn cần mở rộng suy nghĩ thêm về chuyện tính năng này trong tổng thể sản phẩm của mình:
- Tại sao sản phẩm của bạn cần tính năng này? Ngược lại, tính năng này ảnh hưởng như thế nào với sản phẩm? Ví dụ: ảnh hưởng đến chuyện user mua hàng, giúp tăng AVB của user
- Mức độ ưu tiên của tính năng trong sản phẩm của bạn là ? Vì sản phẩm tất nhiên có nhiều tính năng khác nhau, có những thứ cần được ưu tiên làm trước và sau
- Mức độ ảnh hưởng giữa các tính năng trong cùng sản phẩm?
3. Làm cách nào để hiểu sản phẩm hiện tại hoặc domain bạn đang làm?
Khi bạn vào một công ty mới, sản phẩm đang chạy sẽ có nhiều thứ bạn cần phải tìm hiểu hoặc nếu bạn chuyển domain (ví dụ từ ecommerce sang fintech), sẽ có nhiều thứ bạn cần học. Trong một sớm một chiều, chắc chăn bạn sẽ không thể học và hiểu hết ngay tất cả mọi thứ được? Đơn giản, một sản phẩm để vận hành và chạy trên thị trường sẽ có vô vàn thứ, một domain mới lại càng hằng hà đa số thứ cộng thêm công nghệ thay đổi nhanh. Nhưng, việc hiểu được cốt lõi và những thứ mình cần mới giúp bạn làm tốt tính năng.
Vậy thì làm sao để nắm bắt mọi thứ thật nhanh? Cũng giống như học ngoại ngữ, bạn cần nắm chắc từ khóa. Khi học sản phẩm mới hoặc domain mới, mình chia làm 2 cụm:
- Cốt lõi (Core) của sản phẩm: bao gồm các ý chính về sản phẩm: vận hành như thế nào, các thành phần, tính năng chính là gì, lợi thế cạnh tranh của sản phẩm…
- Những phần cần thiết với tính năng đang làm: bằng cách trả lời câu hỏi số 1 và 2, mình tìm ra các phần cần phải nắm khi triển khai tính năng đó và tập trung để có thể làm tốt nhất phần phát triển tính năng đang được giao.
Tương tự khi tìm hiểu domain mới mình cũng chia làm các cụm:
- Cốt lõi
- Sự khác biệt cần lưu ý
- Những phần liên quan đến sản phẩm đang làm.
4. Sao chép là tốt hay xấu?
Theo mình là không xấu nhưng cần làm việc này thật thông minh. Mình dùng từ chính xác là “tham khảo”. Khi bạn ít kinh nghiệm và phải bắt đầu làm một thứ gì đó mới mẻ, việc tham khảo các sản phẩm liên quan là việc giúp bạn học nhanh hơn. Tuy nhiên, khi tham khảo, bạn cần lưu ý một số điều:
- Phải hiểu rõ tại sao sản phẩm mình đang xem được phát triển như vậy? Hoặc chí ít phải đặt câu hỏi đó và đi tìm câu trả lời. Đừng sao chép một cách khuôn mẫu
- Luôn nhớ về câu hỏi số 1 để tham khảo cho đúng cách. Ví dụ người dùng của bạn là người trung niên, bạn không thể sao chép một style dành cho Gen-Z
- Trước khi bắt đầu việc tham khảo, hãy hình dung tính năng theo cách của riêng bạn. Nếu không bạn dễ cuốn theo luồng tham khảo vô tận, và tính năng của bạn trở thành một trò lắp ghép lego những thành phần không ăn khớp.
Thật ra mình vẫn thích quá trình tham khảo, đó là lúc mình đọc khá nhiều về nhiều sản phẩm khác nhau trên thị trường, có thể có những idea không phù hợp bây giờ nhưng biết đâu là trong tương lai.
5. Dù là tính năng nhỏ hay lớn, đều là cơ hội để bạn học về success metric. Để hiểu và đưa ra success metric, hãy thử đặt ra một số câu hỏi dân dã một chút:
- Làm sao để đánh giá mình giữ tính năng này hay cần chỉnh sửa hay thậm chí là bỏ đi :D? (biết từ bỏ là một loại kĩ năng)
- Mục tiêu của bạn khi làm tính năng đó là gì? Làm sao để đo lường được mục đích đó?
- Tính năng đó ảnh hưởng đến success metric của toàn sản phẩm như thế nào?
Ngay ban đầu, bạn có thể không thể đưa ra đầy đủ và chính xác. Có hai cách: một cứ kể hết tất cả, hai là hãy chọn những metric chính và đo lường được để bắt đầu với nó trước khi mở rộng và học cách đưa ra đầy đủ. Việc tập trung vào những metric chính, thu gọn scope công việc giúp bạn “học” đến tận cùng hơn. Ngoài chuyện đưa ra được success metric, bạn cần học cách đo lường và đưa ra các insight hoặc suggestion, các key finding sau khi có số liệu. Điều này thậm chí còn quan trọng hơn là bạn chỉ dừng lại ở việc đo được đầy đủ metric. Bởi vì chúng ta không bao giờ biết chính xác như thế nào là đủ với một tính năng mới. Thay vì nhiều nhưng không chất lượng, hãy tập trung vào những metric chính và khai thác thật tốt sau khi đưa ra được những metric này bao gồm: theo dõi, đo lường, đánh giá, đưa ra ý kiến cần phải làm tiếp theo.
Hôm nay viết cũng hơi dài, hẹn khi nào khác, mình sẽ chia sẻ thêm 😀 Chúc mọi người một tuần mới nhiều điều thú vị
